Nasza Encyklopedia Wszechświata

A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | R | S | T | X | Y | Z

|   Cefeidy  |  Czarna dziura  |

Gwiazdy zmienne, które zmieniają swą jasność. Nazwa tej grupy pochodzi od delty Cefeusza, bowiem ta gwiazda została pierwsza poznana. Te gwiazdy na przemian kurczą się i "nadymają", co spowodowane jest cyklicznymi zmianami warunków we wnętrzu gwiazdy. Gdy rosną rozmiary cefeidy (trwa to jeden lub więcej dni) to maleje jej jasność. Gdy gwiazda się kurczy, staje się jaśniejsza. Odbywa się to z dużą regularnością.
Jedną ze znanych cefeid o niewielkim zakresie zmian jasności jest Gwiazda Polarna w gwiazdozbiorze Małej Niedźwiedzicy.

Kollapsar, niewidoczny obiekt astronomiczny. Niektórzy nazywają ją zwyrodniałą gwiazdą. Może to być też jądro galaktyki, którego promień stał się mniejszy od pewnej granicznej wielkości nazwanej promieniem grawitacyjnym lub promieniem Schwartzschilda. Wtedy pole grawitacyjne osiąga takie natężenia, że nawet światło nie jest w stanie je opuścić.
Czarna dziura staje się więc obiektem niewidocznym. Nie znaczy to jednak, że wyklucza się możliwość obserwacji czarnej dziury. Czarne dziury powinny być otoczone dyskiem akrecyjnym, będącym silnym źródłem promieniowania, ponadto prawdopodobnie emitują cząstki na skutek efektu Hawkinga.
Możliwa jest też obserwacja wtórnych efektów wywołanych polem grawitacyjnym czarnej dziury, takich jak: perturbacje ruchu innych ciał czy soczewkowanie grawitacyjne. Czarne dziury są osobliwością w ujęciu ogólnej teorii względności (OTW), ich powierzchnia jest horyzontem zdarzeń.
Istnieje wiele interesujących zjawisk czasoprzestrzennych w pobliżu czarnej dziury, przewidywanych przez OTW. Obecnie zlokalizowano wiele obiektów, co do których nie wyklucza się, że zawierają czarne dziury (np. centrum galaktyki M87).